Yabancı Plakalı Araçta İki Madde Değişti: Emeklilik Belgesi ve "Arabamı Kim Kullanabilir?" Sorusunun Yeni Cevabı

Almanya'dan emekli olup yazları Türkiye'ye kendi arabasıyla gelen bir okurdan mesaj geldi: "Abi bu sene evrak listesi değişmiş mi, bir de arabayı kayınbiraderim kullanabilir mi?" İkinci soru, gümrük kapısında en çok başa iş açan sorudur.

Ben Emre Kayhan. 14 Ağustos 2026 tarihli ve 33340 sayılı Resmî Gazete'de Geçici İthal Edilen Kara Taşıtlarına İlişkin Gümrük Genel Tebliği (Seri No: 1)'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (Seri No: 9) yayımlandı. Gel güzel kardeşim, bu tebliğ değişikliğini birlikte okuyalım: tam olarak iki bent değişti, ikisi de doğrudan yabancı plakalı araç getiren kişiyi ilgilendiriyor. Metinde ne varsa onu yazacağım, olmayan hiçbir şeyi de yorum diye eklemeyeceğim.

14 Ağustos 2026'da Tam Olarak Ne Değişti?

Değişen Tebliğ, 22 Nisan 2011 tarihli ve 27913 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Geçici İthal Edilen Kara Taşıtlarına İlişkin Gümrük Genel Tebliği (Seri No: 1). Yeni Tebliğ bu ana metnin iki bendini değiştiriyor:

Yürürlük tarihi de gecikmeli değil: Tebliğ yayımı tarihinde, yani 14 Ağustos 2026'da yürürlüğe girdi (MADDE 3). Yürütme Ticaret Bakanına ait (MADDE 4).

Değişiklik 1: Emeklilik Belgesi Tanımı Yeniden Yazıldı

Tebliğ'in MADDE 1'i ile ana Tebliğ'in 4/1-(ç) bendi şu hâle getirildi:

> "ç) Emeklilik belgesi: Türkiye Gümrük Bölgesi dışında yerleşik kişinin yurtdışından emekli olduğunu gösteren, çalışmaya bağlı olarak hak edilen ilgili ülke sosyal güvenlik mevzuatı gereğince düzenlenen belge ile bu belgenin elçilik, konsolosluk veya noterlerce onaylanmış Türkçe tercümeli suretini,"

Bu tanımda üç ayrı şart yan yana duruyor ve üçünü birden okumak lazım:

• Belge, kişinin Türkiye Gümrük Bölgesi dışında yerleşik olduğu ve yurtdışından emekli olduğunu göstermeli.
• Emeklilik çalışmaya bağlı olarak hak edilmiş olmalı ve belge ilgili ülkenin sosyal güvenlik mevzuatı gereğince düzenlenmiş olmalı.
• Belgenin elçilik, konsolosluk veya noter onaylı Türkçe tercümeli sureti de tanımın parçası.

"Çalışmaya Bağlı Olarak Hak Edilen" İbaresi Neden Önemli?

Çünkü tanımın kendisi artık emekliliğin kaynağını işaret ediyor: belge, çalışmaya bağlı olarak hak edilmiş bir emekliliği gösteren ve ilgili ülke sosyal güvenlik mevzuatına göre düzenlenmiş bir belge olmalı. Bunun dışındaki bir gelir veya statü belgesinin bu tanıma girip girmediği, Tebliğ metninde tek tek sayılmıyor.

Burada dürüst olmam gereken bir yer var: bendin ESKİ hâli bu Resmî Gazete metninde yer almıyor. Elimdeki metin yalnız yeni lafzı veriyor. Bu yüzden "eskiden şöyleydi, şimdi şöyle oldu" diye bir kıyas cümlesi kurmuyorum. Kıyası merak ediyorsan yapılacak doğru iş, 22 Nisan 2011 tarihli ve 27913 sayılı Resmî Gazete'deki ana Tebliğ'in mülga hâlini kendi kaynağından okumak.

Türkçe Tercüme Kimin Onayıyla Geçerli?

Tanım üç mercii sayıyor: elçilik, konsolosluk veya noterler (MADDE 1). Yani belgenin aslı kadar, onaylı Türkçe tercümeli sureti de tanımın içinde. Gümrük kapısına giderken evrak çantasını buna göre hazırlamak, kapıda sürpriz yaşamamanın en ucuz yolu.

Değişiklik 2: Aracı Benim Dışımda Kim Kullanabilir?

Yurt dışında ikamet etmeleri şartıyla eşin, usulün (anne, baba, büyükanne, büyükbaba) ve füruun (çocuk, torun) aracı sen yokken de kullanabilir; bu akrabalık bağı dışındaki yurt dışı yerleşikler ise ancak sen araçtayken kullanabilir. Tebliğ'in MADDE 2'si ile ana Tebliğ'in 26/1-(a) bendi şu hâle getirildi:

> "a) Turistik kolaylıklardan faydalanılarak geçici olarak ithal edilen taşıtlar, izin hak sahibinin, ikamet yeri Türkiye Gümrük Bölgesi dışında bulunan eşi, usul ya da füruu olan kişilerce veya izin hak sahibinin taşıtta bulunması kaydıyla ikamet yeri Türkiye Gümrük Bölgesi dışında bulunan kişilerce,"

Bu bent iki ayrı kullanıcı grubu tanımlıyor:

• İzin hak sahibi araçta olmadan kullanabilecekler: izin hak sahibinin eşi, usulü ya da füruu olan ve ikamet yeri Türkiye Gümrük Bölgesi dışında bulunan kişiler.
• Ancak izin hak sahibi araçtayken kullanabilecekler: yine ikamet yeri Türkiye Gümrük Bölgesi dışında bulunan, fakat bu akrabalık bağı içinde olmayan kişiler.

"Usul" ve "Füru" Ne Demek?

Hukuk dilinde usul üstsoy, füru altsoy anlamına geliyor. Yani usul: anne, baba, büyükanne, büyükbaba. Füru: çocuk, torun. Kardeş, yeğen, kayınbirader ya da arkadaş bu iki kavramın içine girmiyor: bendin lafzında sayılan akrabalık yalnız eş, usul ve füru.

Ortak Şart Her İki Grupta da Aynı: Yurtdışında İkamet

Her iki kullanıcı grubunda da ikamet yeri Türkiye Gümrük Bölgesi dışında bulunan ibaresi tekrar ediyor; bendin en kritik yeri bence bu. Yani "izin hak sahibi araçta olsun, kim kullanırsa kullansın" gibi bir okuma bendin lafzıyla uyuşmuyor; ikinci gruptaki kişinin de ikametinin Türkiye Gümrük Bölgesi dışında olması gerekiyor.

Yukarıdaki okurun sorusuna dönersek: Türkiye'de ikamet eden kayınbirader, bu bendin saydığı iki gruptan hiçbirine girmiyor.

Özet Tablo: Kim, Hangi Şartla Kullanabiliyor?

Tablo, 14 Ağustos 2026 tarihli ve 33340 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Tebliğ'in MADDE 2 hükmünün okunmasıdır; başka bir kaynaktan bilgi eklenmemiştir.

Bu Tebliğ Neyi DEĞİŞTİRMİYOR?

Bu Tebliğ yalnızca iki bendi değiştiriyor; taşıtın kalış süreleri, teminat ve benzeri ana hükümlere dokunmuyor. Yazının en önemli bölümü burası, çünkü haber başlıklarında en çok kayan yer burası oluyor.

Bu Tebliğ yalnızca iki bendi değiştiriyor: ana Tebliğ'in 4/1-(ç) bendi ve 26/1-(a) bendi. Ana Tebliğ'in geri kalan hükümleri (taşıtın Türkiye'de kalabileceği süreler, teminat usulü, halk arasında "mavi plaka" diye bilinen uygulamanın esasları, izin hak sahibi olma şartları) bu değişiklik metninde yer almıyor.

Bu, "o hükümler değişmedi" demek değil; "bu Tebliğ onlara dokunmuyor" demek. Onların güncel hâlini öğrenmek istiyorsan bakılacak yer bu Tebliğ değil, ana Tebliğ'in (Seri No: 1) yürürlükteki güncel metni ve Gümrük Kanunu ile ilgili mevzuat. Ben burada elimdeki Resmî Gazete metninde olmayan hiçbir süre, tutar veya usul yazmıyorum.

Ayrıca bu metinde hiçbir para tutarı, teminat rakamı veya ceza miktarı geçmiyor. Bir yerde bu Tebliğ'e dayandırılan bir rakam görürsen, o rakam bu metinden gelmiyor demektir.

Son Söz: Evrak Çantasını Tanıma Göre Hazırla

Özetle 14 Ağustos 2026'dan itibaren iki şey yazılı hâle geldi: emeklilik belgesinin çalışmaya bağlı olarak hak edilmiş bir emekliliği göstermesi ve elçilik/konsolosluk/noter onaylı Türkçe tercümeli suretiyle birlikte olması (MADDE 1); bir de taşıtı kullanabilecek kişilerin eş, usul, füru ve izin hak sahibi araçtayken diğer yurtdışı ikametliler olarak tanımlanması (MADDE 2).

Türkiye'de kalış planın uzunsa ve "yabancı plakalı araçla mı idare etsem, buradan bir araç mı alsam" diye düşünüyorsan, ikinci seçeneği tartmadan önce segment ve donanım farkına bakmakta fayda var. Araç karşılaştırma sayfasından iki modeli yan yana koyup neyi neye değiştiğini görebilirsin.

Kaynak: 14 Ağustos 2026 tarihli ve 33340 sayılı Resmî Gazete, Geçici İthal Edilen Kara Taşıtlarına İlişkin Gümrük Genel Tebliği (Seri No: 1)'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (Seri No: 9), Ticaret Bakanlığı. Değiştirilen ana metin: 22 Nisan 2011 tarihli ve 27913 sayılı Resmî Gazete.