Stajyer Ehliyette Yeni Dönem Resmen Başladı: Ehliyet Hangi Durumlarda İptal Oluyor?

Aday sürücülükle ilgili kurallar artık teklif aşamasında değil: 7590 sayılı Kanun 31 Temmuz 2026 tarihli ve 33326 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı. Kanunun 5. maddesi, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun ek 17. maddesini baştan yazdı ve hüküm aynı gün yürürlüğe girdi.

Bu yazıyı ilk yayımladığımda düzenleme henüz Meclis'ten geçmişti; 31 Temmuz 2026 itibarıyla resmî metin elimizde ve içinde haberlerde pek anılmayan iki ayrıntı var. Onları da anlatacağım.

Ben Emre Kayhan. Gel güzel kardeşim, kanunun kendi cümlelerine bakalım: kim aday sürücü sayılıyor, ehliyeti tam olarak ne iptal ettiriyor ve iptal olursa geri almak gerçekten ne kadar zor?

60 Saniyede Stajyer Ehliyet İptal Şartları

Acelen varsa özet burada:

• Kimler aday sürücü? İlk defa sürücü belgesi alanlar ile belgesi herhangi bir nedenle iptal edilip yeniden almaya hak kazananlar, belgeyi aldıkları tarihten itibaren iki yıl boyunca aday sürücü sayılıyor.
• Ehliyet ne zaman iptal olur? Bu iki yıl içinde; belgenin geçici geri alınmasını gerektiren bir ihlal yapılırsa, 75 ceza puanı aşılırsa, 0,20 promil üzeri alkolle araç kullanıldığı tespit edilirse veya kanunda sayılan üç maddeden herhangi biri üç kez ihlal edilirse.
• Sonrası ne olur? Sürücü kursuna dönmek yetmiyor; kursa başlayabilmek için bile psiko-teknik değerlendirme, psikiyatri uzmanı muayenesi ve tüm idari para cezalarının ödenmiş olması şart.

Bu Düzenleme Neden Şimdi Geldi?

Düzenlemenin şimdi gelmesinin sebebi Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararıdır: mahkeme, ehliyet iptali gibi kişinin temel haklarını doğrudan etkileyen bir yaptırımın yönetmelikle değil kanunla düzenlenmesi gerektiğine hükmetti.

Aday sürücülüğün ayrıntıları yıllarca yönetmelikle belirleniyordu; AYM kararıyla o zemin çöktü ve ortaya çıkan boşluğu doldurmak için şartlar bu kez doğrudan Karayolları Trafik Kanunu'na yazıldı.

Eski ek 17. maddenin lafzına bakmak farkı çok net gösteriyor. Eski metin tek cümleydi: "İlk defa sürücü belgesi alanlar en az bir yıl süre ile aday sürücü olarak kabul edilirler." Gerisi yönetmeliğe bırakılmıştı. Yeni metin ise süreyi iki yıl olarak kanuna yazıyor, iptal sebeplerini tek tek sayıyor ve iptal sonrası süreci de kanun düzeyine taşıyor.

Yani kurallar sıfırdan icat edilmedi; belirsiz ve itiraza açık olan zemin sağlamlaştırıldı.

Ehliyet Hangi Durumlarda İptal Ediliyor?

Aday sürücülük süresi içinde aşağıdakilerden herhangi biri gerçekleşirse sürücü belgesi iptal ediliyor:

İptal işlemlerini, kanunun 6. maddesinde sayılan görevliler yapıyor.

"Üç Kez İhlal" Kuralının Gerçek Kapsamı

Bu maddeyi haberlerin çoğu "dönüş kurallarına uymamak" diye geniş aktarıyor. Kanun metni ise çok daha dar ve net üç şeyi sayıyor:

• KTK 53. maddenin ikinci fıkrası. Bu fıkra, dönüş kurallarının tamamı değil; yalnızca dönüşlerde ilk geçiş hakkı verme zorunluluğu. Kurallara uygun geçen yayalara, varsa bisiklet yolundaki bisiklet ve elektrikli skuter kullananlara, sola dönüşlerde de sağdan ve karşıdan gelen trafiğe yol vermek zorundasın. Sinyal vermemek veya yanlış şeritten dönmek gibi ihlaller bu fıkranın dışında.
• KTK 74. madde. Görevli veya ışıklı işaret bulunmayan kavşak giriş çıkışları ile yaya ve okul geçitlerine yaklaşırken yavaşlama ve durarak yayaya ilk geçiş hakkı verme zorunluluğu.
• KTK 78. madde. Koruyucu sistemler. Burada dikkat: madde yalnızca emniyet kemeri ve kaskı değil, koruma gözlüğünü ve çocuk bağlama sistemini de kapsıyor. Yani çocuğunu koltuksuz taşımak da bu sayaca yazılıyor.

Bir de lafzî ama önemli bir ayrıntı var: 7590 sayılı Kanun "herhangi birinin üç kez ihlal edilmesi" diyor. Yani üç ihlalin aynı maddeye ait olması gerekiyor; farklı maddelerden birer tane toplayıp üçe ulaşmak bu bendin lafzına göre iptal sebebi değil.

> Not: 0,20 promil üzeri alkolde tekrar aranmıyor. Ceza puanına da bakılmıyor. Tek tespit yeterli — aday sürücülükte alkol toleransı pratikte sıfır.

İptal Olursa Geri Almak Neden Bu Kadar Zor?

İptal edilen aday sürücü belgesini geri almanın zorlaşmasının sebebi, 7590 sayılı Kanun'un sürücü kursuna kaydolmak için bile dört ayrı ön şart getirmesidir. Eski düzenlemede "kursa dön, sınava gir" denip geçiliyordu; yeni metinde şunların tamamlanması gerekiyor:

1. Psiko-teknik değerlendirme ve psikiyatri uzmanı muayenesi. "Sürücülüğe engel hâli bulunmadığını" gösterir belgenin sürücü kursuna ibrazı zorunlu. 2. Tüm idari para cezalarının tahsil edilmiş olması. Kanun kapsamında verilen cezaların tamamı, kuruşu kuruşuna. 3. Bekleme süresinin dolması. Varsa iptal sonrası bekleme süresi veya geçici geri alma sonrası geri alma süresi kadar zamanın geçmiş olması. 4. Kurs ve sınavlar. Sürücü kursuna devam edip sınavlarda başarılı olarak motorlu taşıt sürücüsü sertifikası almak.

Bunları tamamlayıp yeni belgeni aldığında ne oluyor? Yeniden iki yıllık aday sürücü oluyorsun — çünkü kanun, belgesi iptal edilip yeniden almaya hak kazananları da aday sürücü sayıyor.

Aday Sürücüler İçin Pratik Öneriler

Yeni düzenleme deneyimsiz sürücüyü cezalandırmaktan çok, iki yıl temiz sicil tutmaya zorluyor. İlk iki yılda en çok dikkat edeceklerin:

• Emniyet kemeri, kask ve çocuk koltuğu konusunda hiç riske girme; bu maddenin üç ihlali tek başına iptal sebebi.
• Yaya ve okul geçitlerinde yavaşla ve dur. Kanun "yavaşlamak" değil "durarak ilk geçiş hakkı vermek" diyor.
• Dönüşlerde yayaya ve bisiklet yolundakilere yol ver. Elektrikli skuter de bu kapsamda.
• Alkol aldıysan direksiyona hiç geçme.
• Ceza puanını düzenli takip et; 75 sınırına yaklaşıyorsan çok daha temkinli sür.

Sıfır araç bakıyorsan, şerit takip asistanı ve otonom acil frenleme gibi sürücü destek sistemleri aday sürücülükte kural ihlali riskini donanımsal olarak azaltır. Güvenlik paketleri güçlü güncel modellere göz atabilirsin:

• Toyota Corolla 2026 1.5 Dream
• Renault Clio 2026 Esprit Alpine 1.2 TCe 115 HP
• Volkswagen Polo 2026 1.0 MPI 80 HP Impression

Zorunlu güvenlik donanımlarının neler olduğunu GSR II yazımda ayrıntısıyla anlatmıştım.

Sıkça Sorulan Sorular

Aday (stajyer) sürücülük kaç yıl sürüyor?

Aday (stajyer) sürücülük süresi, sürücü belgesinin alındığı tarihten itibaren iki yıldır. Bu süre 31 Temmuz 2026'da yürürlüğe giren 7590 sayılı Kanun ile doğrudan Karayolları Trafik Kanunu'na yazıldı.

Aday sürücüde alkol sınırı kaç promil?

Aday sürücüler için yasal alkol sınırı 0,20 promildir. Araç cinsine bakılmaksızın bu sınırın üzerinde alkollü araç kullanıldığı tespit edilirse sürücü belgesi iptal edilir; tekrar aranmaz.

Hangi ihlaller üç kez yapılınca ehliyet iptal olur?

Karayolları Trafik Kanunu'nun 53. maddesinin ikinci fıkrası (dönüşlerde ilk geçiş hakkı verme), 74. maddesi (yaya ve okul geçitlerinde yayaya ilk geçiş hakkı) ve 78. maddesi (emniyet kemeri, koruma başlığı ve gözlüğü, çocuk bağlama sistemi) — bunlardan herhangi birinin üç kez ihlali.

Aday sürücüyken ehliyetim iptal olursa ne yapmam gerekir?

Önce tüm idari para cezalarını ödemen, varsa bekleme süresini doldurman, psiko-teknik değerlendirme ile psikiyatri uzmanı muayenesinden geçip "sürücülüğe engel hâli yoktur" belgesini kursa ibraz etmen gerekiyor. Ancak bundan sonra kursa başlayıp sınavlara girebilirsin.

İptal sonrası yeni ehliyet aldığımda tekrar aday sürücü olur muyum?

Evet. Kanun, belgesi iptal edilip yeniden almaya hak kazananları da aday sürücü sayıyor; iki yıllık süre baştan işlemeye başlıyor.

Son Söz

31 Temmuz 2026'da yürürlüğe giren kurallarla birlikte, ehliyetini yeni alan için ilk iki yıl gerçek bir sınav dönemi güzel kardeşim. Ama panik yapmaya da gerek yok: iptal sebeplerinin tamamı, zaten can güvenliğinin temelini kuran kurallar. Dikkatli süren bir sürücü için değişen fazla bir şey yok; değişen, dikkatsiz sürenin faturası.

Aday sürücülük dönemini sorunsuz tamamlamak istiyorsan, güvenlik donanımı güçlü bir araç iyi bir başlangıç olur. Ehliyet ve ceza tarafını ayrıntılı ele aldığım 2026 ehliyetsiz araç kullanma cezası ve 2026 yeni trafik cezaları tam listesi yazılarıma da bakabilirsin. Sıfır araç almadan önce modelleri arabakarsilastirma.com.tr'nin karşılaştırma aracında yan yana koymayı da unutma.

Emre Kayhan

Kaynaklar

• Resmî Gazete — 31 Temmuz 2026 tarihli ve 33326 sayılı Resmî Gazete, 7590 sayılı Kanun (MADDE 5 ve MADDE 31)
• Mevzuat Bilgi Sistemi — 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu (53, 74 ve 78. maddeler)