
Ehliyetin Arkasındaki 12. Alan Ne Demek? 103 Kodu ve Sağlık Raporu Süreleri
Ehliyetin 12. alanındaki 103.01-103.05 kodları sağlık kontrolü aralığını gösterir. Kod tablosu, e-Devlet rapor sorgulama ve kart geçerliliği farkı.
Sürücü belgesinin arkasındaki 12. alan, ilave bilgi ve kısıtlama kodlarını gösterir. Sağlık raporu yenileme süresini belirtenler ise bu alandaki 103.01-103.05 kodlarıdır. Yani “12. madde” diye aranan bölümün kendisi bir sağlık raporu süresi değildir; hangi kodun yazdığına bakmalısın.
Ben Emre Kayhan. Ehliyet 103 kodu için önce kartın arkasındaki sayıyı, sonra sağlık raporundaki kontrol şartını incelemeni öneriyorum. Aşağıdaki tabloda her kodun aralığını bulabilirsin. Kartın geçerlilik tarihi, sağlık kontrolü aralığı ve belge geri alındıktan sonra araç kullanmanın yaptırımı ayrı konular; bunları birbirine karıştırmadan anlatacağım.
Ehliyetin Arkasındaki 12. Alan Ne Anlama Geliyor?
12 numarası, sürücü belgesindeki kod alanını belirtir; tek başına üç ay, bir yıl veya beş yıl anlamına gelmez. Örneğin gözlük kodu ile sağlık raporu yenileme kodu aynı işlevi taşımaz. NVİ'nin sürücü belgesi işlemleri talimatı, sağlık raporundaki ilgili şerhlerin belgenin 12 numaralı yatay veya dikey hanesine kod olarak işlendiğini açıklıyor.
Kartında 103 ile başlayan bir kod varsa aşağıdaki süre tablosuna bak. Kod okunmuyorsa ya da sağlık raporundaki şartla uyuşmuyorsa, yalnız karttan tahminde bulunmak yerine raporu düzenleyen sağlık kuruluşuna ve sürücü belgesi işlemleri için NVİ'ye sor.
Ehliyette 103 Kodu ve Sağlık Raporu Yenileme Süreleri
Ehliyetin 12. alanında yazan 103 kodu, sağlık raporunun belirli aralıklarla yenilenmesi gerektiğini gösterir. Emniyet Genel Müdürlüğü Trafik Başkanlığı'nın yayımladığı "Sürücü/Sürücü Adayı ve Araçlara İlişkin Kod Tablosu (01/01/2016)" bu kodu "Sağlık raporu yenileme süreleri" başlığıyla şöyle sıralıyor:
| Kod | Anlamı |
|---|---|
| 103.01 | Üç ayda bir sağlık kontrolü |
| 103.02 | Altı ayda bir sağlık kontrolü |
| 103.03 | Yılda bir sağlık kontrolü |
| 103.04 | Üç yılda bir sağlık kontrolü |
| 103.05 | Beş yılda bir sağlık kontrolü |
Kaynak: NVİ sürücü belgesi işlemleri talimatı, Ek-7 kod tablosu. 103.01-103.05 satırları 13 Kasım 2026 tarihinde yeniden kontrol edildi.
Bu kod her sürücüye yazılmaz. Tabloda 103 serisi, "tabipler tarafından kullanılacak kodlar" bölümünde yer alıyor. Yani kodu, muayeneyi yapan hekim sağlık durumuna göre rapora yazıyor, kod da buradan ehliyete geçiyor. Ehliyetinde 103 serisi kod bulunmaması, bu tablodan sana özel bir kontrol aralığı çıkarılamayacağı anlamına gelir. Sağlık raporunda ayrıca yazılı bir kontrol şartı varsa onu da dikkate almalısın.
Kartın Üstündeki Tarih Neden Yetmiyor?
Kartın geçerlilik tarihi ile sağlık kontrolünün tarihi birbirinden bağımsızdır. Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin 87. maddesine göre M, A1, A2, A, B1, B, BE, F ve G sınıfı belgeler 10 yıl; C1, C1E, C, CE, D1, D1E, D ve DE sınıfı belgeler 5 yıl geçerli. Kartında 2034 yazıyor ve 12. alanda 103.03 varsa, yine de her yıl sağlık kontrolünden geçmen gerekiyor.
Sağlık şartlarına ilişkin değerlendirmeyi hekim yapar. Sürücü Adayları ve Sürücülerde Aranacak Sağlık Şartları ile Muayenelerine Dair Yönetmelik, sağlık durumuna ve belge grubuna göre farklı kontrol şartları öngörür. Başkasının kodundan kendi kontrol süreni çıkarma; kendi raporundaki şartı esas al.
12. Alandaki Diğer Kodlar Ne Anlama Geliyor?
Sağlık Bakanlığı'nın kod tablosuyla ilgili yazısına göre 1'den 100'e kadar olan kodlar Avrupa Birliği mevzuatındaki şekliyle, 100 ve üzerindeki kodlar ise yalnız Türkiye'de kullanılan yerel kodlardır. EGM tablosunda en sık karşılaşacağın kodlar şunlar:
| Kod | Anlamı | Kim yazar? |
|---|---|---|
| 01.01 | Gözlük | Hekim |
| 01.02 | Kontakt lens | Hekim |
| 01.06 | Gözlük veya kontakt lens | Hekim |
| 02 | İşitme desteği/iletişim desteği | Hekim |
| 61 | Gece araç kullanamaz | Hekim |
| 78 | Sadece otomatik vitesli araç kullanabilir | Komisyon |
| 101 | Monoküler | Hekim |
| 102 | Ambulans, ticari araç veya resmi araç kullanamaz | Hekim |
| 103.xx | Sağlık raporu yenileme süresi | Hekim |
| 104 | Sadece otomatik vitesli araç kullanabilir | Millî Eğitim Bakanlığı |
78 ile 104 kodunu ayırayım: NVİ kod tablosunda 78 kodu, sürücü sağlık yönetmeliğinin 4. maddesinin sekizinci fıkrası kapsamında oluşturulan komisyonun kullandığı kodlar arasındadır. 104 ise Millî Eğitim Bakanlığı'nın kullandığı koddur; sürücü kursunda otomatik vitesli araçla eğitim ve sınav sonucunda sertifika alanların, belge sınıfına uygun yalnız otomatik vitesli araçları kullanabileceğini belirtir. İkisi de otomatik vites kısıtı getirir, fakat dayandıkları işlem farklıdır.
e-Devlet'ten Sağlık Raporu Nasıl Kontrol Edilir?
Sağlık Bakanlığı'nın e-Devlet'teki "e-İmzalı Sürücü Raporları Sorgulama" hizmetinden adına düzenlenmiş sürücü raporlarına bakabilirsin. Sıra şöyle:
- Kartına bak: Ehliyetin arka yüzündeki 12. alanda 103 ile başlayan bir kod var mı, kontrol et.
- e-Devlet'e gir: turkiye.gov.tr'de arama kutusuna "e-imzalı sürücü raporları" yaz ya da hizmet sayfasını doğrudan aç.
- Raporun kontrol şartını oku: Rapor tarihini ve varsa açıkça belirtilen kontrol tarihini birlikte kontrol et. 103.03 yılda bir kontrol demektir; fakat takvimini yalnız kartın basım tarihinden hesaplama. Sonraki kontrol tarihi belirsizse raporu düzenleyen sağlık kuruluşundan teyit al.
- Takvime yaz: Telefonuna, kontrol tarihinden birkaç hafta önce bir hatırlatma kur. Uzmana yönlendirilirsen randevu için zamanın olsun.
Sürücü belgesi işlemleriyle ilgili sorularını Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü'nün ALO 199 çağrı merkezine de sorabilirsin (NVİ sürücü belgesi sıkça sorulan sorular).
Sağlık Raporu Nereden Alınır?
Sürücü sağlık raporunu Sağlık Bakanlığı'na ve üniversitelere bağlı sağlık tesislerinden, aile sağlığı merkezlerinden ya da Bakanlıkça ruhsatlandırılan özel sağlık kuruluşlarından alabilirsin. Yönetmeliğin 4. maddesi muayenehaneleri bu listenin dışında tutuyor. Aile hekimin, durumuna göre seni ilgili uzmana (göz, dahiliye, nöroloji gibi) yönlendirebilir.
Yönetmelik, Sağlık Bakanlığı'nın Emniyet Genel Müdürlüğü'ne yapacağı bildirimlerin altyapı uygun olduğunda elektronik sistem üzerinden yapılacağını söylüyor. Yine de yeni raporu aldıktan sonra e-Devlet'teki sorgulama ekranında göründüğünü kendin kontrol et. Kayıt görünmüyorsa raporu aldığın kuruma sor.
Süresi Geçerse Ceza Var mı?
10 Kasım 2026 itibarıyla Karayolları Trafik Kanunu'nda "periyodik sağlık kontrolünü kaçırmak" için ayrı yazılmış bir ceza maddesi bulamadım. Haberlerdeki ceza iddiaları iki ayrı hükme dayanıyor ve ikisini birbirinden ayırmak gerekiyor:
- Kanunun 39. maddesi: Geçerlilik süresi dolan sürücü belgesiyle araç kullanan sürücüye idari para cezası verilir ve belge geri alınır. Ancak madde metni kartın geçerlilik süresinden söz ediyor. Sağlık kontrolü süresinin geçmesini bu kapsamda sayan resmî bir açıklama bulamadım.
- Kanunun 45. maddesi ve Trafik Yönetmeliği'nin 90. maddesi: Sürücüde sağlığı bakımından sürücülüğe engel belirgin bir değişiklik görülür ve tespit edilirse, trafik görevlileri belgeyi geçici olarak geri alır ve sürücüye "sürücü olur" sağlık raporu aldırılır. Bir kamu kurumu bu yönde yazılı bildirim yaparsa da aynı işlem uygulanıyor. Gerekli sağlık şartları sağlanmadıkça belge iade edilmiyor.
Asıl büyük rakam, belge geri alındıktan sonra direksiyona geçmekte. 7574 sayılı Kanunla değişen 36. maddeye göre, sürücü belgesi geçici olarak ya da tedbiren geri alındığı hâlde araç kullananlara 200.000 TL idari para cezası veriliyor. Hiç belgesi olmadan araç kullananlara ise 40.000 TL ceza var (Karayolları Trafik Kanunu, mevzuat.gov.tr). Ehliyetsiz araç kullanma cezasının ayrıntısını 2026 ehliyetsiz araç kullanma cezası yazımda anlattım.
Kazada Trafik Sigortası ve Kasko Öder mi?
Sağlık kontrolü süresinin geçmesi, zorunlu trafik sigortasının zarar görene karşı sorumluluğunu tek başına ortadan kaldırdığı şeklinde yorumlanamaz. Sigortacının ödemesi poliçe kapsamı, teminat limitleri ve hukuki sorumluluk çerçevesindedir. Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın B.4 maddesi, tazminatı kaldıran ya da azaltan hâllerin zarar görene karşı ileri sürülemeyeceğini açıkça yazıyor. Yani karşı taraf mağdur edilmiyor.
Ödemeden sonra sigortacı sana rücu edebilir, yani ödediği parayı senden isteyebilir. Aynı maddenin rücu sebepleri arasında şu hâl sayılıyor: aracın "gereken ehliyetnameye sahip olmayan veya geçerliliğini yitirmiş sürücü sertifikasına sahip ya da ehliyetine geçici/sürekli el konulmuş kimseler tarafından sevk edilmesi" (TSB, trafik sigortası genel şartları). Trafik kurallarının ağır kusurla ihlali de ayrı bir rücu sebebi.
Burada sınırı net çizeyim:
- Belgen trafik görevlilerince geri alınmışken kaza yaparsan, "ehliyetine geçici el konulmuş" ifadesi doğrudan uygulanır.
- Belgen geri alınmamış ama yalnız sağlık kontrolü tarihin geçmişse, genel şartlarda bu durum ayrıca sayılmıyor. Bunun rücu sebebi sayılıp sayılmadığını gösteren bir yargı kararına ya da resmî açıklamaya ulaşamadım. "Sigorta kesin ödemez" demek de "hiçbir risk yok" demek de metnin söylediğinin ötesine geçiyor.
- Kasko için de “sağlık kontrolü gecikirse kesin ödeme yapılmaz” sonucuna yalnız kod tablosundan ulaşılamaz. Poliçenin genel ve özel şartlarını incele; kendi durumun için sigortacından yazılı açıklama iste.
Kontrol şartını zamanında yerine getirmek, süresi geçmiş bir raporla ilgili belirsizliği önler. Bunun her kazada otomatik ödeme güvencesi verdiğini söylemek doğru olmaz.
Son Söz: Önce Kartına, Sonra Takvimine Bak
Kardeşim, önce 12. alandaki kodu oku. 103 serisindeyse tablodan kontrol aralığını bul, e-Devlet’ten raporunu aç ve raporundaki kontrol şartını teyit et. Kod tablosu 1 Ocak 2016 tarihini taşıyor; haberin yeniden gündeme gelmesi tek başına yeni bir düzenleme yapıldığı anlamına gelmez.
Kartında 104 kodu varsa araç seçerken de işine yarayacak bir not: belgenle yalnız otomatik vitesli araç kullanabilirsin. Otomatik şanzımanlı modelleri araç karşılaştırma sayfasında yan yana inceleyebilirsin. Ehliyetle ilgili öteki kuralları merak ediyorsan stajyer ehliyet ve iptal şartları ile 2026 trafik cezaları rehberi yazılarıma da bakabilirsin.
Sık Sorulan Sorular
Sürücü Belgesinin Arkasındaki 12. Madde Sağlık Raporu Yenileme Süresini mi Gösteriyor?
12 numarası, ehliyetin ilave bilgi ve kısıtlama kodları alanıdır. Sağlık raporu yenileme aralığını gösterenler bu alana yazılan 103.01-103.05 kodlarıdır. Alan numarası tek başına bir kontrol süresi belirtmez.
Ehliyette 103.01, 103.03 ve 103.05 Ne Demek?
103.01 üç ayda bir, 103.03 yılda bir, 103.05 beş yılda bir sağlık kontrolü demektir. Diğer iki koddan 103.02 altı ayda bir, 103.04 üç yılda bir kontrolü gösterir.
Ehliyetin Geçerlilik Tarihi Dolmadan Sağlık Kontrolü Gerekir mi?
Evet. Kartın geçerlilik süresi ile 103 kodunun gösterdiği sağlık kontrolü aralığı farklıdır. Örneğin kartın geçerliliği devam ederken 103.03 kodunun gerektirdiği yıllık kontrol zamanı gelebilir.
Ehliyet Sağlık Raporuna e-Devlet'ten Nasıl Bakılır?
Sağlık Bakanlığı'nın e-Devlet'teki e-İmzalı Sürücü Raporları Sorgulama hizmetine kimliğini doğrulayarak gir. Raporundaki kontrol şartını ve varsa kontrol tarihini incele. Tarih veya şart belirsizse raporu düzenleyen sağlık kuruluşuna sor.
Sağlık Kontrolü Gecikince Otomatik Olarak 200.000 TL Ceza mı Kesilir?
Hayır, yalnız kontrol tarihinin geçmesi ile sürücü belgesinin yetkili makamca geri alınması aynı durum değildir. 7574 sayılı Kanunla değişen 36. maddedeki 200.000 TL, belgesi geçici veya tedbiren geri alındığı hâlde motorlu araç kullananlar için öngörülen cezadır.
Kaynaklar
- NVİ, Sürücü Belgesi İşlemlerine Dair Talimat ve Ek-7 Kod Tablosu
- 7574 sayılı Kanun, 27 Şubat 2026 Resmî Gazete, madde 9
- EGM Trafik Başkanlığı, Sürücü/Sürücü Adayı ve Araçlara İlişkin Kod Tablosu (01/01/2016)
- Sağlık Bakanlığı, Sürücü Sağlık Raporu Kod Tablosu yazısı
- Sürücü Adayları ve Sürücülerde Aranacak Sağlık Şartları ile Muayenelerine Dair Yönetmelik
- 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu
- Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları (TSB)
- e-Devlet, e-İmzalı Sürücü Raporları Sorgulama
İlk kaynak kontrolü: 10 Kasım 2026. 13 Kasım 2026 güncellemesinde NVİ kod tablosu, 7574 sayılı Kanun’un ilgili ceza hükmü, TSB trafik sigortası genel şartları ve e-Devlet hizmet sayfası yeniden kontrol edildi.
Emre Kayhan
İlk yayın: 10 Kasım 2026 · Son güncelleme: 13 Kasım 2026
Yorumlar
Yorum Yap
İlgili Yazılar

Fiat Grande Panda 2026: Hibrit mi Elektrikli mi, Hangisi Sana Uygun?
Fiat Grande Panda hibrit ve elektrikli karşılaştırması: menzil, bagaj, Icon ve La Prima donanımları, şarj düzeni ve Kasım 2026 kampanya koşulları.

Satılık Araba Ararken Nelere Bakılır? İlandan Güvenli Ödemeye Kontrol Rehberi
Satılık araba ilanları nasıl karşılaştırılır? Motor, paket, bakım, ekspertiz ve güvenli ödeme adımlarını satın almadan önce kontrol et.

Renault SUV Modelleri: Captur, Duster, Austral ve Diğerleri Nasıl Seçilir?
Renault SUV modelleri arasında ne fark var? Captur, Duster, Austral, Boreal, Rafale ve elektrikli Scenic için motor ve kullanım rehberi.